გამოვიდა Fedora Linux 45: სისტემური სიახლეები, Linux 7.2 და განახლებული სამუშაო გარემო

ორჯერ გადადების შემდეგ ოფიციალურად გამოვიდა პოპულარული დისტრიბუტივის ახალი ვერსია — Fedora Linux 45. სისტემის რელიზი თავდაპირველად 20 ოქტომბრისთვის იყო დაგეგმილი, შემდეგ 27 ოქტომბრისთვის გადაიდო, საბოლოოდ კი მომხმარებლებისთვის ხელმისაწვდომი ნოემბრის დასაწყისში (3 ნოემბერს) გახდა. გამოშვების შეფერხება დასკვნით ეტაპზე წარმოქმნილმა გარკვეულმა ტექნიკურმა პრობლემებმა გამოიწვია.

Fedora 45-ში ყველა პაკეტის აწყობა სრულად განმეორებადია (reproducible builds), ხოლო საინსტალაციო ანაბეჭდები უკვე ხელმისაწვდომია პროექტის ოფიციალურ პლატფორმაზე.

ბირთვი Linux 7.2 და აპარატურული მხარდაჭერა

Fedora Linux 45 გამოდის Linux 7.2 ბირთვით (დეველოპერების ცნობით, უახლოეს მომავალში იგეგმება Linux 7.3-ის განახლების გამოშვებაც). Linux 7.2-ს თან ახლავს რამდენიმე მნიშვნელოვანი აპარატურული სიახლე:

• AMD Radeon-ის ვიდეოდაფებისთვის ხელმისაწვდომია HDMI 2.1-ის საწყისი მხარდაჭერა;
• ახალი ISP4 დრაივერი უზრუნველყოფს ვებკამერის სრულფასოვან მუშაობას HP ZBook Ultra G1a-სა და სხვა Ryzen-ის ლეპტოპებზე;
• გაუმჯობესდა Qualcomm Snapdragon X ლეპტოპების მხარდაჭერა;
• დაემატა ASUS ROG Strix G16, Zephyrus G14 და TUF Gaming F16 მოდელების მხარდაჭერა;
• Lenovo-ს ნოუთბუქებისთვის ხელმისაწვდომი გახდა ელემენტის დამუხტვის დონის შეზღუდვის ფუნქცია;
• Microsoft-ის 12-დუიმიანი Surface Pro-სთვის დაემატა პლატფორმის დრაივერი.

განახლდა სისტემური კომპონენტები და პროგრამული ენების გარემოც: GCC 16.2, Glibc 2.44, LLVM 23, GNU Binutils 2.47, GDB 17.2, Go 1.27, Python 3.15, Perl 5.44, Lua 5.5, Ruby on Rails 8.1, OpenSSL 4.0, MySQL 9.7, MariaDB 12.3, Erlang 27 და Pandas 3.

სამუშაო გარემოს გაუმჯობესებები

Fedora Workstation 45 მომხმარებელს სთავაზობს სამუშაო გარემო GNOME 51-ს. მასში ოპტიმიზებულია სისტემის წარმადობა ანიმაციების დროს და მაღალი დატვირთვისას, დამატებულია კურსორის ვექტორული SVG ფორმატი, ეკრანის ორიენტაციის ავტომატური შეცვლა აქსელერომეტრიან მოწყობილობებზე და მონიტორის სიკაშკაშის შენარჩუნება სესიებს შორის. სისტემაში შესვლის ეკრანზე გამოჩნდა კორპორაციული ვებ-სერვისებით აუთენტიფიკაციის შესაძლებლობა, პარამეტრების მენიუში — თითის ანაბეჭდის ახალი მენეჯერი, ხოლო Maps აპლიკაციას დაემატა რუკების ოფლაინ რეჟიმში ჩამოტვირთვის ფუნქცია. გარდა ამისა, Mutter-მა შეწყვიტა NVIDIA-ს მოძველებული დრაივერების მხარდაჭერა.

Fedora KDE Plasma-ს გამოცემაში წარმოდგენილია Plasma (წყაროებში მითითებულია 6.7 და 6.8 ვერსიები). ძირითად სიახლეს წარმოადგენს ვირტუალური სამუშაო მაგიდების ცალ-ცალკე მართვა მრავალმონიტორიან სისტემებზე (per-screen virtual desktops). დაბრუნდა KDE 4-ის დროინდელი კლასიკური თემები — Oxygen და Air, ხოლო სწრაფი პარამეტრების პანელიდან შესაძლებელია დღისა და ღამის თემებს შორის მარტივად გადართვა.

სხვა ცვლილებები სამუშაო გარემოებში:

• საცავიდან სრულად ამოიღეს Deepin-ის სამუშაო გარემოს პაკეტები, რისი მიზეზიც მათი არასათანადო მხარდაჭერა, გაუსწორებელი შეცდომები და უსაფრთხოების ხარვეზები გახდა;
• Fedora Games Lab გადავიდა Xfce-დან KDE Plasma-ზე.

უსაფრთხოება და სისტემური სიახლეები

• DRM Panic-ის ვებ-ინტერფეისი: ბირთვის ავარიული გაჩერებისას (Kernel Panic) ეკრანზე გამოსახული QR კოდის დასკანერება მომხმარებელს გადაიყვანს Fedora-ს ვებგვერდზე, სადაც გასაგებ ენაზეა ახსნილი შეცდომის მიზეზი. იქვე შესაძლებელია ავარიის დეტალების პირდაპირ Bugzilla-ს ანგარიშში გადატანა.
• kmscon ვირტუალური კონსოლისთვის: ბირთვის დონეზე მომუშავე fbcon ჩაანაცვლა სამომხმარებლო სივრცის ინსტრუმენტმა kmscon. ის იყენებს KMS მექანიზმს, უზრუნველყოფს შრიფტების ზომის შეცვლას, თაგვის საბაზისო მხარდაჭერას, უკეთეს Unicode თავსებადობას და გამორიცხავს კონსოლის გათიშვის გამო მთლიანი ბირთვის ავარიულ გაჩერებას. პრობლემის შემთხვევაში გათვალისწინებულია ძველ fbcon-ზე ავტომატური დაბრუნება.
• RPM 6.1 და ციფრული ხელმოწერები: RPM პაკეტების მენეჯერში ნაგულისხმევად ჩაირთო პაკეტების ციფრული ხელმოწერის შემოწმება. ხელმოუწერელი ან არაკორექტული პაკეტის დაყენებისას სისტემა შეცდომას გამოიტანს, თუ მომხმარებელი პირდაპირ არ გამოიყენებს პარამეტრს --nosignature. გარდა ამისა, შემოღებულია მაკროსი %openpgpverify, რომელიც პაკეტების გადასამოწმებლად GnuPG-ის ნაცვლად Rust-ზე დაწერილ Sequoia-ს ინსტრუმენტებს იყენებს.
• გასაღებების მართვა: დესკტოპ ვერსიებში gnome-keyring-ისა და kwallet-ის ნაცვლად დაინერგა Rust-ზე დაწერილი კომპონენტი oo7 (D-Bus Secret Service provider).
• კონფიდენციალური გამოთვლები და GRUB: დაემატა პაკეტი grub-cc — ჩამტვირთველის შემოკლებული ვარიანტი UEFI Secure Boot სისტემებისთვის, რომელიც UKI (Unified Kernel Image) ანაბეჭდებს ტვირთავს და შეტევის ზედაპირის შესამცირებლად მოკლებულია ზედმეტ მოდულებს (მაგალითად, jpeg/png და დამატებითი ფაილური სისტემების მხარდაჭერას).
• წვდომის შეზღუდვა: არაპრივილეგირებულ მომხმარებლებს ნაგულისხმევად აეკრძალათ წვდომა ptrace მექანიზმის დებაგინგის ფუნქციებზე.
• კრიპტოგრაფიული API: დაიწყო ბირთვის სამომხმარებლო სივრცის კრიპტოგრაფიული ინტერფეისის (CRYPTO_USER_API) ამოღების პირველი ეტაპი.
• IPv6-mostly: NetworkManager-ში ნაგულისხმევად ამოქმედდა რეჟიმი „IPv6-mostly“ (DHCPv4 ოპცია 108 და CLAT/464XLAT მხარდაჭერა).
• საცავების კონფიგურაცია: RPM რეპოზიტორიების კონფიგურაციის ფაილები /etc/yum.repos.d-დან გადავიდა /usr/share/dnf5/repos.d-ში, ხოლო PGP გასაღებები — /usr/share/pki/rpm-gpg-ში.

ინსტალატორი, საცავები და კონტეინერები

Fedora Atomic Desktop-ის რედაქციებში (Silverblue, Kinoite და სხვ.) ძველი GTK-ზე დაფუძნებული ინსტალატორი შეიცვალა ვებ-ინტერფეისზე მომუშავე Anaconda WebUI-ით. ახალ ინსტალატორს აქვს დისტანციური მართვის მხარდაჭერა (inst.webui.remote პარამეტრით), რაც ინსტალაციის სხვა კომპიუტერის ბრაუზერიდან PIN-კოდითა და დაშიფრული ტრაფიკით მართვის საშუალებას იძლევა.

საინსტალაციო გარემოს ასევე დაემატა Stratis-ის ლოგიკურ დანაყოფებში სისტემის ჩაწერის მხარდაჭერა, რაც დინამიკური სივრცის გამოყოფის, snapshot-ებისა და კეშირების გამოყენების საშუალებას იძლევა. Atomic Desktop-ის შემქმნელებს მიეცათ შესაძლებლობა, Fedora-ს flatpak-რეპოზიტორიის ნაცვლად მომხმარებლებს Flathub-ის გადამოწმებული აპლიკაციები შესთავაზონ, ხოლო ამ რედაქციების ასაწყობად lorax-ის მაგივრად image-builder გამოიყენება.

კონტეინერების მართვისთვის დისტრიბუტივში ხელმისაწვდომია Podman 6 (6.1.x სერია). Podman 6.0-ზე დაფუძნებული ეს ვერსია უარს ამბობს ძველ კომპონენტებზე (მათ შორის slirp4netns, CNI, cgroups v1, iptables) და იყენებს Pasta-ს, Netavark-ს, cgroups v2-სა და nftables-ს, ხოლო BoltDB მონაცემთა ბაზა ავტომატურად გადადის SQLite-ზე. ქსელური იზოლაცია ჩართულია ნაგულისხმევად.

სხვა სიახლეებს შორის აღსანიშნავია Fedora CoreOS-ში systemd-oomd-ისა და zram swap-ის მხარდაჭერა, იზოლირებული გარემოს გასაშვებად encapsule ხელსაწყოს დამატება და ოქროსფერი, კბილანების თემატიკის ახალი ნაგულისხმევი ეკრანის ფონი.

წყაროები

• Состоялся релиз Fedora Linux 45
• What's New in Fedora 45
• Fedora 45 Released With Many Leading-Edge Linux Innovations